Yıl:2016   Sayı: 5   Alan: Psikoloji  

Fikriye YILMAZ
YAŞLI BİREYLERİN PSİKOLOJİK YARDIM ARAMA TUTUMLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER: ANKARA’DA TOPLUM TABANLI BİR ARAŞTIRMA
 
Bu araştırmanın amacı, Ankara merkez ilçelerde yaşayan 428 yaşlı bireyin psikolojik yardım arama tutumlarının ve tutumlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Araştırmada yaşlı bireylere uygulanan anket formu; sosyo-demografik özelliklerini, algıladıkları sosyal destek düzeyini ve ruh sağlığı hizmeti kullanımlarını belirlemeye yönelik sorular ile Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Tutum Ölçeği (PYAİTÖ), Psikolojik Yardım Arama Nedeniyle Sosyal Damgalama Ölçeği (PYANSDÖ) ve Psikolojik Yardım Aramada Pratik Engeller Maddeleri (PYAPEM)’ nden oluşmaktadır. Çalışmada yaşlı bireylerin PYAİTÖ ortalaması 16.70±4.99 olarak hesaplanmıştır. Spearman korelasyon analizi sonucunda PYAİTÖ ile PYANSDÖ ve PYAPEM arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde negatif yönlü ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.05). PYAİTÖ puanları değerlendirildiğinde, eğitimi en az ortaöğretim olanların, beyaz yakalı meslek grubunda yer alanların, SGK kapsamında sigortalı olanların, psikosomatik hastalık tanısı olmayanların, ruh sağlığı şikâyeti için alternatif ya da geleneksel tıp uygulamalarından yararlanmayanların, önemli psikolojik sorun yaşadığında aileden biriyle konuşmayı ya da kendi kendine çözmeyi tercih edenlerin aksine bir ruh sağlığı uzmanına başvuracağını belirtenlerin ortalama puanları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0.05). Çalışmanın sonuçları iki önemli sonucu ortaya koymaktadır. Birincisi sosyoekonomik durum psikolojik yardım arama tutumunu önemli düzeyde etkilemektedir. İkincisi yaşlı bireylerin psikolojik yardım arama tutumlarını iyileştirmek için hem yaşlı bireylere karşı yaşlılıkla ilgili algıya, hem de ruh sağlığı hizmet kullanımı ile ilgili sosyal damgalamaya yönelik toplumsal yargıları değiştirmeyi hedefleyen çalışmalar yapılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, Ruh Sağlığı, Yardım Arama Tutumu, Psikolojik Yardım, Sosyal Damgalama

Doi: 10.17360/UHPPD.2016516562

FACTORS AFFECTING THE PSYCHOLOGICAL HELP SEEKING ATTITUDES OF ELDERLY PEOPLE: A COMMUNITY-BASED RESEARCH IN ANKARA
 
The purpose of this research is to investigate the factors that affect psychological help seeking attitudes of the 428 elderly people living in the central counties of Ankara. A questionnaire form consisting of questions related to socio-demographic characteristics, perceived social support, utilization of mental health services and Attitudes toward Seeking Professional Psychological Help Scale (ASPPHS), Social Stigma Scale for Receiving Psychological Help (SSSRPH) and Practical Barriers to Seeking Psychological Help (PBSPH) was applied to elderly people. The total mean score on ASPPHS was 16.70 ± 4.99. In Spearman correlation analysis, it was detected that there were statistically significant negative relationships between ASPPHS and SSSRPH, PBSPH (p<0.05). When the total ASPPHS scores were evaluated with respect to characteristics of elderly people, it was found that those had at least secondary education, white-collar workers, those insured under Social Security, those without psychosomatic diagnoses, those did not benefit from alternative or traditional medicine for a mental health complaint, those preferred to consult a mental health specialist for an important psychological problem compared with those who preferred to talk with someone in the family or solved himself had statistically significantly higher scores (p<0.05). The results of the study present two conclusions. First of all, socioeconomic status affects the attitudes toward seeking psychological help significantly. Secondly, studies aiming at changing the social judgments related to both ageism perception against the elderly and social stigma associated with mental health service utilization should be conducted to improve the attitudes toward seeking professional help of elderly people.

Keywords: Ageing, Mental Health, Attitudes Toward Seeking Help, Psychological Help, Social Stigma

Doi: 10.17360/UHPPD.2016516562

Tam Metin